Mantar Yıkanır mı Yıkanmaz mı? Bir Antropoloğun Sofrasından Kültürel Bir Okuma Kültürlerin çeşitliliğini anlamak bazen büyük ritüellerde değil, gündelik hayatın küçük tercihleri içinde gizlidir. Bir antropolog için sofradaki bir tabak mantar, sadece beslenme değil; bir ritüel, bir kimlik göstergesi ve kültürel semboldür. Bu yazıda, basit gibi görünen ama aslında kültürel derinliklerle dolu bir soruya eğiliyoruz: Mantar yıkanır mı, yıkanmaz mı? Bu sorunun cevabı yalnızca mutfakla ilgili değildir; toplulukların doğayla kurduğu ilişkiyi, temizliğe bakışını ve hatta kimlik duygusunu şekillendiren bir kültürel göstergedir. Temizlik Bir Ritüeldir: Mantarın Yıkanma Meselesi Üzerine Antropolojik açıdan her toplum, “temizlik” kavramını kendi tarihsel ve sembolik bağlamında yorumlar.…
12 YorumKategori: Makaleler
Bakışın Biçimi, Varlığın Derinliği: Kayık Göz Ne Anlama Gelir? Bir filozof için her kavram, görünenden çok daha fazlasını söyler. Kayık göz ifadesi de bu bağlamda yalnızca bir fiziksel tanımlama değil, bir bakışın biçimini, bir varoluş tarzını anlatır. Antik Yunan’dan bu yana insanın “görme” biçimi, bilgiyle, güzellikle ve etikle yakından ilişkilendirilmiştir. Çünkü insan sadece gözleriyle görmez; anlamı, değerleri ve varlığı da aynı bakışla kavrar. “Kayık göz ne anlama gelir?” sorusu bu nedenle yalnızca estetik bir merak değil, felsefi bir araştırmadır. Bu yazıda, bu ifadeyi etik, epistemolojik ve ontolojik açılardan ele alarak, gözün insandaki yerini düşünsel bir zeminde tartışacağız. Etik Perspektif: Göz…
10 YorumKas Gücünü Artırmak İçin Ne Yapmalı? Tarihsel Köklerden Güncel Bilime Dayalı Uygulanabilir Bir Rehber Kas gücünü artırmak—sadece sporcular için değil, günlük yaşamda daha sağlam bir beden ve daha güvenli hareket için de stratejik bir hedeftir. Bu yazı, antik çağlardan günümüz laboratuvarlarına uzanan tarihsel çizgiyi, güncel akademik tartışmalarla buluşturup pratik bir yol haritasına dönüştürüyor. Tarihsel Arka Plan: Milo’dan Periyodizasyona Antik Yunan’ın efsane güreşçisi Milo’nun her gün biraz daha ağırlaşan bir buzağıyı taşımaya devam ettiği anlatısı, bugün “kademeli yüklenme” diye bildiğimiz prensibin folklorik bir versiyonudur. 19. yüzyılın strongman geleneği, tek tekrar maksimumun (1RM) popülerleşmesini sağladı. 20. yüzyıl ortasında Sovyet bloğunda sistematik periyodizasyon…
10 Yorumİlk Kaptan-ı Derya Kimdir? Kökenlerden Bugüne ve Yarınlara Uzanan Bir Deniz Hikâyesi Deniz kokusunu uzaktan alınca içi kıpırdayanlardan mısınız? Ben öyleyim. “Kaptan-ı Derya” dendiğinde yalnızca bir unvan değil, dalga dalga yayılan bir liderlik kültürü geliyor gözümün önüne. Bugün, “ilk Kaptan-ı Derya kimdir?” sorusunun peşine düşerken sizi de güverteye davet ediyorum: hem arşiv tozunu yutalım, hem bugüne yan gözle bakalım, hem de yarına bir rota çizelim. “İlk” Kaptan-ı Derya Tartışması: Saruca Paşa mı, Karamürsel Bey mi? “İlk kimdi?” sorusu tarihçilerin en sevdiği ama en çetrefilli başlıklardan. Güçlü bir akademik damara göre Osmanlı donanmasının örgütlenmesinde kilit rol alan ve 1390’da Gelibolu sancakbeyi…
14 YorumBulutlu Hava Durumu Ne Demek? Gökyüzünün Gri Perdesinin Ardındaki Hikâye Gökyüzüne baktığınızda sizi sarmalayan o yumuşak gri örtü… Kimi zaman huzur verir, kimi zaman içe dönük bir günün habercisi olur. Çocukken pencereden dışarı bakıp “Bugün hava bulutlu” dendiğinde, o cümle belki sadece bir gözlemdi. Oysa gerçekte, bulutlu hava çok daha fazlasını anlatır. Atmosferin döngüsünden iklim değişkenliğine, tarımsal üretimden ruh hâlimize kadar uzanan görünmez bir hikâyenin sessiz anlatıcısıdır. Peki, “bulutlu hava durumu” ne demek? Hadi birlikte bu kavramın ardındaki bilimsel gerçeklere, verilerle desteklenen detaylara ve insan hayatına dokunan yönlerine bakalım. — Bulutlu Hava Nedir? Meteorolojideki Tanımı Bulutlu hava, atmosferdeki su buharının…
14 YorumGrafik Programı Nedir? Görsel Düşüncenin Dijital Evreni Görsellik, insanlık tarihinin en eski iletişim biçimlerinden biridir. Mağara duvarlarına kazınan ilk çizgilerden bugünün dijital tasarım dünyasına kadar, insanlar fikirlerini ifade etmek için görsel araçlara başvurmuştur. Bu süreç, zamanla yalnızca estetik bir uğraş olmaktan çıkıp, teknolojik bir dil haline gelmiştir. Grafik programları ise bu dilin modern dönemdeki en güçlü araçlarıdır. Görselliğin dijitalleşmesi, bilginin aktarım biçimini kökten değiştirmiştir. Bir grafik programı, yalnızca resim çizen bir yazılım değil; düşünceleri, duyguları ve bilgiyi biçimlendiren bir üretim alanıdır. Tarihsel Arka Plan: Görsel Düşüncenin Yazılımla Buluşması Grafik programlarının tarihi, bilgisayar teknolojisinin gelişimiyle paralel ilerlemiştir. 1960’lı yıllarda geliştirilen ilk…
12 YorumGirişim Şirketi Ne İş Yapar? Bir Tarihçinin Gözünden Yeniliğin ve Cesaretin Hikâyesi Tarih, yalnızca savaşların, kralların ya da imparatorlukların hikâyesi değildir. Aynı zamanda bir fikrin, bir yeniliğin, bir adımın dünyayı nasıl değiştirdiğinin de anlatısıdır. Girişim şirketlerinin doğuşu da, tıpkı sanayi devriminde makinelerin sesi gibi, çağımızın ruhunu yansıtır. Bir tarihçi olarak bu dönüşüme baktığımda, “girişim” kelimesinin ardında yatan şeyin yalnızca ekonomik değil, kültürel bir devrim olduğunu görürüm. Girişimciliğin Kökleri: Meraktan Ticarete Girişimcilik insanlık tarihinin en eski içgüdülerinden biridir. Orta Çağ’da tüccarların yeni pazarlar keşfetmesi, 18. yüzyılda sanayicilerin üretim modellerini dönüştürmesi, 20. yüzyılda teknolojiyle birleşen fikirlerin global şirketlere dönüşmesi… Hepsi aynı duygunun…
12 YorumHer zaman merak ettiğim bir şey vardır: Küçük bir kahve ya da çay dükkanına gittiğinizde, bazen sipariş verirken sadece bir içecek değil, aynı zamanda o anın bir parçasını da alırsınız. Yudumladığınız her bir içecek, belki de geçmişten gelen anıları, belki de bir anlık huzuru size getirir. İşte Filiz Çay da bu küçük ama önemli anlardan birini oluşturuyor. Hadi, sizlere Filiz Çay’ın ne olduğunu ve neden bu kadar sevildiğini anlatayım. Belki siz de bir fincan Filiz Çay ile hayatınızdaki bir anıyı hatırlarsınız. Filiz Çay Nedir? Anlamı ve Tarihi Filiz Çay, Türk çay kültürünün önemli bir parçası haline gelmiş ve yıllardır milyonlarca…
12 YorumBir Hastaya En Fazla Kaç Ünite Kan Verilebilir? Farklı Bakış Açılarıyla Derinlemesine Bir Yolculuk Bazen tıp dünyasında en çok tartışılan konular, sayılarla ifade edilen basit gerçekler gibi görünür. Ancak işin içine insan hayatı, duygular ve toplumsal etkiler girince, basit bir “kaç ünite kan verilir?” sorusu bile bambaşka boyutlara taşınır. Ben de tam olarak bu yüzden, farklı bakış açılarını bir araya getirip sizlerle fikir alışverişi yapmak istiyorum. Belki siz de okudukça kendi düşüncelerinizi şekillendirir ve bu konudaki tartışmaya katkı sağlamak istersiniz. Temel Bilgi: Bir Hastaya Kaç Ünite Kan Verilebilir? Öncelikle işin tıbbi tarafına kısaca değinmek gerek. Bir hastaya verilebilecek kan miktarı;…
12 YorumBir Psikoloğun Merakıyla: 149 Groston Yat Kaptanı Nasıl Olunur? Bir deniz kaptanının gözlerinde gördüğüm dinginlikle başladım bu yazıya. Dalgalarla savaşırken bile sanki zihninde fırtına yoktu. O an düşündüm: 149 grostonluk bir yatın kaptanı olmak yalnızca teknik bir yeterlilik değil, aynı zamanda bir psikolojik dayanıklılık meselesiydi. Peki, insan zihni bu denli belirsizlik ve sorumluluğa nasıl hazırlanır? Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Karar Verme ve Zihinsel Dayanıklılık Bir yat kaptanı için karar verme süreci saniyeler içinde gerçekleşir. Rüzgar yönü, motor sesi, radar uyarısı… Beyin, yüzlerce uyarıyı aynı anda işler. Bilişsel psikoloji açısından bu durum, yüksek düzeyde yürütücü işlevlerin — özellikle dikkat kontrolü, hızlı analiz…
10 Yorum